De zorg rond stoppen met roken is in beweging. In 2025 is de nieuwe Zorgstandaard Tabaks- en Nicotineverslaving verschenen. Die nieuwe naam zegt eigenlijk al veel: het gaat niet meer alleen over roken, maar over tabaks- én nicotineverslaving.
Dat betekent dat we als zorgprofessionals breder moeten kijken. Niet alleen naar sigaretten of shag, maar ook naar vapen, nicotinezakjes, verhitte tabak en gecombineerd gebruik van verschillende nicotineproducten.
Voor stoppen-met-rokencoaches heeft de nieuwe zorgstandaard praktische gevolgen. De begeleiding wordt duidelijker beschreven als een gestructureerd zorgtraject. Niet als een paar losse gesprekken, maar als een samenhangend proces met intake, stopplan, stopdatum, begeleiding, nazorg, terugvalpreventie en registratie.
Van stoppen met roken naar stoppen met nicotine
In de praktijk zeggen we vaak nog “stoppen met roken”. Dat blijft herkenbaar en begrijpelijk. Maar inhoudelijk gaat het steeds vaker over stoppen met nicotinegebruik.
Een cliënt kan bijvoorbeeld gestopt zijn met sigaretten, maar nog wel vapen. Of iemand gebruikt naast roken ook nicotinezakjes. Dan is de vraag niet alleen: “Rook je nog?”, maar ook: “Welke tabaks- of nicotineproducten gebruik je op dit moment?”
Dat vraagt om een bredere intake. Als coach wil je weten wat iemand gebruikt, wanneer, waarom, hoeveel en welke functie het gebruik heeft. Nicotinegebruik kan gaan over gewoonte, stressregulatie, beloning, concentratie, sociale aansluiting of het dempen van spanning. Juist die functie van het gebruik is belangrijk als je iemand goed wilt begeleiden.
Binnen Voel je Vrij! sluit dit aan bij het onderzoeken van rookgedrag, motivatie, moeilijke momenten en persoonlijke patronen. De deelnemer leert niet alleen stoppen, maar ook begrijpen welke rol roken of nicotinegebruik had in het dagelijks leven.
Stoppen is geen los moment, maar een proces
De nieuwe zorgstandaard sluit sterker aan bij de “reis van de stopper”. Stoppen is niet alleen de dag waarop iemand de laatste sigaret uitmaakt. Het is een proces met voorbereiding, besluitvorming, een stopdatum, moeilijke momenten, herstel, terugvalpreventie en nazorg.
Dat is belangrijk, omdat stoppen met roken of nicotine meestal niet in één rechte lijn verloopt. Een uitglijder of terugval betekent niet automatisch dat iemand heeft gefaald. Het is informatie. Wat gebeurde er? Welke situatie was lastig? Welke gedachte speelde mee? Welke steun ontbrak? En wat is nu nodig om het stopproces weer op te pakken?
Voor de coach betekent dit dat terugvalbegeleiding geen bijzaak is. Het hoort bij goede stoppen-met-rokenzorg.
Dit past goed bij de manier waarop Voel je Vrij! is opgebouwd. De interventie werkt met voorbereiding, een stopmoment, begeleiding bij moeilijke momenten en aandacht voor het volhouden van rookvrij of nicotinevrij gedrag.
Intensieve begeleiding is duidelijker omschreven
De nieuwe zorgstandaard maakt onderscheid tussen verschillende vormen van ondersteuning, zoals stopadvies, een motiverend gesprek, korte ondersteunende begeleiding, intensieve begeleiding, extra intensieve begeleiding en verslavingszorg.
Bij intensieve begeleiding gaat het om een programmatisch traject. Dat betekent dat de begeleiding een duidelijke structuur heeft. Er is een intake, een voorbereiding op het stoppen, een stopdatum, begeleiding rond moeilijke momenten, aandacht voor rookvrij of nicotinevrij blijven en nazorg.
Voor coaches betekent dit dat je niet zomaar “een aantal gesprekken” voert. Je werkt methodisch. Je weet waar iemand zit in het stopproces en je begeleiding sluit daarop aan.
Voel je Vrij! Algemeen is een voorbeeld van zo’n gestructureerde intensieve interventie. De training bestaat uit een reeks bijeenkomsten waarin deelnemers stap voor stap worden voorbereid op stoppen, begeleid worden rond de stopdag en leren omgaan met trek, moeilijke momenten, gewoontegedrag en terugvalrisico’s.
Daarnaast bestaan er varianten, zoals online of individuele begeleiding, een GGZ-variant en een rollinggroep. De basis blijft dezelfde Voel je Vrij!-werkwijze, maar de vorm en intensiteit kunnen verschillen per doelgroep en setting.
Wat hoort bij intensieve stoppen-met-rokenzorg?
Bij intensieve stoppen-met-rokenzorg horen onder andere:
Een zorginhoudelijke intake waarin rook- en nicotinegebruik, eerdere stoppogingen, motivatie, vertrouwen en afhankelijkheid worden besproken.
Een stopplan met een concrete stopdatum.
Gedragsmatige begeleiding, bijvoorbeeld met motiverende gespreksvoering, cognitief-gedragsmatige technieken, copingvaardigheden en terugvalpreventie.
Aandacht voor hulpmiddelen, zoals nicotinevervangende middelen of medicatie, wanneer dit passend is. De coach hoeft niet zelf voor te schrijven, maar moet wel weten hoe medicatie of nicotinevervangers onderdeel kunnen zijn van het stopproces en wanneer afstemming met huisarts, apotheek of voorschrijver nodig is.
Nazorg en terugvalbegeleiding.
Registratie van het traject, zodat duidelijk is wat er is gedaan, hoe het proces verloopt en wat de uitkomsten zijn.
Binnen Voel je Vrij! komen deze onderdelen samen in een programma waarin gedragsmatige begeleiding, leefstijl, motivatie en praktische steun worden gecombineerd. Deelnemers werken met een werkboek, krijgen opdrachten, oefenen met ander gedrag en maken gebruik van steun vanuit de groep of begeleiding.
Waarom registratie belangrijker wordt
Een belangrijk verschil met eerdere standaarden is dat registratie en kwaliteitsborging meer nadruk krijgen. Goede zorg moet niet alleen worden geleverd, maar ook navolgbaar zijn.
Dat betekent dat je als coach vastlegt wat nodig is om het stopproces goed te volgen. Denk aan rookstatus, nicotinegebruik, stopdatum, contactmomenten, aanwezigheid, gebruik van hulpmiddelen of medicatie, uitglijders, terugval, nazorg en follow-up.
Dat klinkt misschien administratief, maar het heeft een duidelijke functie. Je kunt beter zien waar iemand staat, je kunt terugval eerder signaleren en je kunt als organisatie leren van de resultaten. Wat werkt goed? Waar vallen mensen uit? Waar is extra begeleiding nodig?
Voor coaches die met Voel je Vrij! werken, betekent dit dat zij niet alleen de inhoud van de methode volgen, maar ook zorgvuldig registreren volgens de afspraken die bij de interventie horen.
Werken met een geaccrediteerde interventie
Voor stoppen-met-rokencoaches wordt het steeds belangrijker dat zij niet alleen zelf goed opgeleid en geregistreerd zijn, maar ook werken met een geaccrediteerde interventie.
Dat betekent in de praktijk dat je als coach niet zomaar losse onderdelen uit verschillende methodes kunt combineren en dat presenteren als geaccrediteerde intensieve SMR-zorg. Je werkt met een beschreven interventie en voert die uit zoals bedoeld. Binnen die interventie is natuurlijk ruimte voor maatwerk, maar de kern van de opbouw, werkwijze, registratie en kwaliteitsafspraken moet behouden blijven.
Voor Voel je Vrij! betekent dit dat coaches de interventie niet vrijblijvend “op hun eigen manier” uitvoeren, maar werken volgens de vastgelegde opbouw, materialen, contactmomenten, registratie en kwaliteitsafspraken. Juist daardoor blijft de interventie herkenbaar, overdraagbaar en toetsbaar.
Vallen individuele coaches hier ook onder?
Ja, zodra een individuele coach intensieve stoppen-met-rokenzorg aanbiedt en geregistreerd wil zijn of blijven als SMR-coach, krijgt die coach met deze eisen te maken.
Dat geldt zeker wanneer de coach geregistreerd wil blijven als SMR-coach, werkt met vergoeding vanuit de zorgverzekering of werkt binnen een geaccrediteerde interventie.
Een zelfstandige coach moet dus kunnen aantonen:
- dat hij of zij voldoende is opgeleid;
- dat hij of zij geregistreerd is of aan registratie-eisen voldoet;
- dat er gewerkt wordt met een geaccrediteerde interventie;
- dat de interventie wordt uitgevoerd zoals bedoeld;
- dat er zorgvuldig wordt geregistreerd;
- dat nazorg en terugvalbegeleiding zijn geregeld;
- dat deskundigheid wordt bijgehouden via nascholing en intervisie
Voor coaches die met Voel je Vrij! werken, betekent dit dat zij niet alleen de methode moeten kennen, maar ook moeten werken volgens de vastgelegde opbouw, materialen, registratie en kwaliteitsafspraken van de interventie.
Wat betekent dit voor Voel je Vrij!?
Voor Voel je Vrij! sluit veel van de inhoud goed aan bij de nieuwe ontwikkeling. De interventie werkt al met een duidelijke opbouw, groepsgerichte begeleiding, voorbereiding op de stopdag, aandacht voor motivatie, leefstijl, gedragsverandering en terugvalpreventie.
De belangrijkste opdracht zit nu vooral in het nog scherper beschrijven en borgen van:
de verschillende varianten van Voel je Vrij!, zoals Algemeen, online/individueel, GGZ en rollinggroep;
de intake en selectie;
de stopdatum en het stopplan;
de nazorg tot langere tijd na de stopdatum;
de terugvalbegeleiding;
de registratie van voortgang en uitkomsten;
de scholing en blijvende deskundigheid van coaches;
de kwaliteitsborging wanneer meerdere coaches met de interventie werken.
Met andere woorden: de inhoudelijke basis is er. De nieuwe zorgstandaard vraagt vooral dat de uitvoering, organisatie en kwaliteit aantoonbaar goed geregeld zijn.
Wat vraagt dit van de aankomende Stoppen met Roken Coach?
Voor de aankomende coach betekent dit dat stoppen-met-rokenbegeleiding professioneler en gestructureerder wordt. Dat is goed, maar het vraagt ook meer zorgvuldigheid.
Je moet niet alleen weten wat nicotineverslaving is. Je moet ook kunnen begeleiden, motiveren, registreren, samenwerken, terugval herkennen en methodisch werken binnen een duidelijke interventie.
Goede stoppen-met-rokenzorg is geen trucje en ook geen los advies. Het is begeleiding bij verslaving en gedragsverandering. Dat vraagt deskundigheid, structuur en aandacht voor de mens achter het rook- of nicotinegebruik.
Samengevat
De nieuwe Zorgstandaard Tabaks- en Nicotineverslaving 2025 maakt stoppen-met-rokenzorg concreter en beter toetsbaar.
De belangrijkste veranderingen zijn:
De aandacht verschuift van roken naar tabaks- en nicotineverslaving.
Stoppen wordt gezien als een proces, niet als één stoppoging.
Intensieve begeleiding wordt duidelijker omschreven.
Nazorg en terugvalbegeleiding krijgen meer nadruk.
Registratie en kwaliteitsborging worden belangrijker.
Coaches moeten werken met een geaccrediteerde interventie.
Ook zelfstandige coaches vallen hieronder zodra zij intensieve SMR-zorg aanbieden.
Voor coaches is dat misschien even wennen, maar inhoudelijk is het logisch. Mensen die willen stoppen met roken of nicotine hebben recht op begeleiding die goed is opgebouwd, zorgvuldig wordt uitgevoerd en aansluit bij hun stopproces.
Daar leiden we bij Momentum Training & Coaching coaches voor op: praktisch, zorgvuldig en met aandacht voor nicotineverslaving, motivatie, gedragsverandering en het volhouden van rookvrij of nicotinevrij leven. Binnen de interventie Voel je Vrij! komt die aanpak samen in een concreet programma waarmee coaches deelnemers stap voor stap kunnen begeleiden naar stoppen én volhouden.